در جهان امروز، انرژیهای تجدیدپذیر و صنایع دانشبنیان بهعنوان دو رکن اصلی توسعه پایدار شناخته میشوند. افزایش مصرف انرژی، کاهش منابع فسیلی و پیامدهای زیستمحیطی ناشی از استفاده از سوختهای سنتی، ضرورت حرکت به سمت انرژیهای پاک را بیش از پیش آشکار کرده است. در همین راستا، قانون جهش تولید دانشبنیان و بهویژه ماده ۱۶ آن، بهعنوان یک گام مهم در مسیر تحول صنعت انرژی کشور تصویب شده است. این ماده قانونی صنایع بزرگ را ملزم میکند بخشی از نیاز برق خود را از طریق نیروگاههای تجدیدپذیر تأمین کنند و به تدریج سهم انرژی پاک در سبد مصرفی خود را افزایش دهند.
مفهوم و الزامات ماده ۱۶
ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانشبنیان مقرر میدارد که صنایع با قدرت مصرف بیش از یک مگاوات باید از سال ۱۴۰۲ حداقل یک درصد از برق مورد نیاز سالانه خود را از طریق احداث نیروگاههای تجدیدپذیر تأمین کنند. این میزان در پایان سال پنجم باید به حداقل پنج درصد افزایش یابد. در صورتی که صنایع به این الزام قانونی عمل نکنند، وزارت نیرو موظف است همان درصد مشخصشده را با تعرفه برق تجدیدپذیر محاسبه کرده و از صنایع دریافت نماید. به این ترتیب، صنایع یا باید بهطور مستقیم در احداث نیروگاههای خورشیدی و بادی سرمایهگذاری کنند یا برق سبز مورد نیاز خود را از بورس انرژی خریداری نمایند.
سازوکار مالی و حمایتی
بر اساس این ماده قانونی، مبالغ حاصل از اجرای آن بهطور شفاف و هدفمند تخصیص داده میشود. پنجاه درصد از درآمدها صرف خرید تضمینی برق تجدیدپذیر خواهد شد. بیست و پنج درصد دیگر به حساب معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری واریز میشود تا در حمایت از شرکتهای دانشبنیان، آزمایشگاهها، شتابدهندهها و سایر زیرساختهای مرتبط با توسعه فناوریهای انرژی پاک هزینه گردد. مابقی نیز از طریق خزانهداری کل کشور و بانک مرکزی به شکل تسهیلات کمبهره در اختیار بخش خصوصی قرار میگیرد تا امکان احداث نیروگاههای کوچک مقیاس فراهم شود. این سازوکار مالی علاوه بر حمایت از صنایع دانشبنیان، زمینهساز ایجاد فرصتهای شغلی جدید و توسعه فناوریهای نوین خواهد بود.
آثار و پیامدهای اجرایی
اجرای ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانشبنیان پیامدهای مثبت متعددی به همراه دارد. نخستین اثر آن کاهش وابستگی صنایع به منابع فسیلی و حرکت به سمت استفاده از انرژیهای پاک است. این اقدام نه تنها به حفظ محیطزیست و کاهش آلایندههای زیستمحیطی کمک میکند، بلکه موجب افزایش امنیت انرژی و کاهش ریسک ناشی از کمبود منابع سنتی خواهد شد. از سوی دیگر، الزام صنایع به تأمین بخشی از برق خود از منابع تجدیدپذیر، بازار انرژیهای پاک را توسعه داده و زیرساختهای لازم برای تولید برق در محل مصرف را فراهم میکند. همچنین، حمایت مالی از شرکتهای دانشبنیان و ارائه تسهیلات کمبهره به بخش خصوصی، موجب رونق اقتصادی و ایجاد فرصتهای شغلی جدید خواهد شد.
شرایط و قوانین اجرایی
صنایع بزرگ با دیماند بیش از یک مگاوات مشمول این ماده قانونی هستند و باید درصد مشخصی از برق مصرفی خود را از طریق احداث نیروگاههای تجدیدپذیر یا خرید برق سبز از بورس انرژی تأمین کنند. در صورت عدم رعایت این الزام، وزارت نیرو موظف است تعرفه برق تجدیدپذیر را بر قبوض برق آنها اعمال کند. آییننامه اجرایی این ماده نیز توسط معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری با همکاری وزارتخانههای نیرو و صنعت، معدن و تجارت تدوین شده و به تصویب هیأت وزیران رسیده است.
جمعبندی
ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانشبنیان، یکی از مهمترین سیاستهای کشور در حوزه انرژی و توسعه پایدار به شمار میرود. این ماده با الزام صنایع بزرگ به تأمین بخشی از نیاز برق خود از منابع تجدیدپذیر، نه تنها به کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی کمک میکند، بلکه زمینهساز حمایت از شرکتهای دانشبنیان، توسعه فناوریهای نوین، ایجاد فرصتهای شغلی جدید و رونق اقتصادی خواهد شد. در نهایت، اجرای کامل این قانون میتواند به توسعه پایدار، حفظ محیطزیست و ارتقای جایگاه کشور در عرصه انرژیهای پاک منجر شود.
Neque turpis vitae eros praesent varius. Egestas pellentesque urna blandit, sed ac leo ut mi, nam wisi, laborum donec erat amet.
Nec ut tellus ornare, orci tortor suspendisse aliquet sollicitudin rhoncus, maecenas suscipit cras porttitor vestibulum vivamus.
Aute mi ut suspendisse velit leo, vel risus ac. Amet dui dignissim fermentum malesuada auctor volutpat, vestibulum ipsum nulla.