این مقاله به بررسی ماده ۶۱ قانون اصلاح الگوی مصرف و نقش آن در توسعه انرژیهای تجدیدپذیر میپردازد. بر اساس این ماده، مالکان نیروگاههای تجدیدپذیر کوچک و بزرگ میتوانند به مدت بیست سال برق تولیدی خود را به شبکه سراسری عرضه کرده و از درآمدی پایدار و مطمئن برخوردار شوند. قیمت خرید برق سبز در چارچوب این قرارداد، هر ساله با اعمال ضریب تعدیل افزایش مییابد تا علاوه بر حفظ جذابیت اقتصادی، امکان بازگشت سرمایه مناسب نیز فراهم شود.
در جهان امروز، بهرهگیری از منابع انرژی تجدیدپذیر به عنوان ضرورتی حیاتی برای حفاظت از محیط زیست و تحقق توسعه پایدار مطرح است. با توجه به اهمیت این موضوع، مقاله حاضر به بررسی ماده ۶۱ قانون اصلاح الگوی مصرف و ابعاد گوناگون آن اختصاص دارد. این ماده قانونی نه تنها زمینهای مناسب برای جذب سرمایهگذاری در حوزه انرژیهای نو فراهم میسازد، بلکه با ایجاد امنیت اقتصادی برای تولیدکنندگان، نقش مؤثری در گسترش پروژههای مرتبط با انرژیهای پاک ایفا میکند.
در ابتدا برای درک عمیق تر موضوع متن دقیق ماده 61 و تبصره ها ارایه می شود و بعد به تحلیل موضوع میپردازیم.
متن کامل ماده 61 قانون اصلاح الگوی مصرف و تبصرهها
وزارت نیرو موظف است بهمنظور حمایت از گسترش استفاده از منابع تجدیدپذیر انرژی، شامل انرژیهای بادی، خورشیدی، زمینگرمایی، آبیکوچک (تا ده مگاوات)، دریایی و زیستتوده (مشتمل بر ضایعات و زائدات کشاورزی، جنگلی، زبالهها و فاضلاب شهری، صنعتی، دامی، بیوگاز و بیومس) و با هدف تسهیل و تجمیع این امور، از طریق سازمان ذیربط نسبت به عقد قرارداد بلند مدت خرید تضمینی از تولیدکنندگان غیردولتی برق از منابع تجدیدپذیر اقدام نماید.
- تبصره۱ـ قیمت و شرایط خرید برق تولیدی از منابع تجدیدپذیر بهپیشنهاد وزارت نیرو و تصویب هیأت وزیران تعیین میشود.
- تبصره۲ـ شرکتهای تابعه وزارت نیرو اعم از شرکتهای برق منطقهای و نیز شرکتهای توزیع موظفاند با هماهنگی شرکت مدیریت شبکه برق ایران نسبت به تحویل و خرید برق از سازمان مربوطه اقدام نمایند.
- تبصره۳ـ منابع مالی مورد نیاز برای خرید تضمینی برق تولیدی از منابع تجدیدپذیر از محل ارزش سوخت صرفهجویی شده براساس سوختهای وارداتی مایع و قیمتهای صادراتی گاز و منافع حاصل از عدم تولید آلایندهها و حفاظت از محیطزیست به ازای برق تولیدی این قبیل نیروگاهها تأمین و به وزارت نیرو پرداخت میشود.
تعریف خرید تضمینی برق تجدیدپذیر
خرید تضمینی برق تجدیدپذیر بهمعنای تعهد دولت یا نهادهای مسئول برای خرید برق تولیدی از منابع انرژی پاک با قیمت مشخص و در بازه زمانی معین است. این سازوکار به تولیدکنندگان اطمینان میدهد که سرمایهگذاریهای آنان سودآور خواهد بود و ریسکهای اقتصادی کاهش مییابد.
این سیاست یکی از ابزارهای کلیدی در توسعه و ترویج انرژیهای پایدار به شمار میرود. در همین راستا، ماده ۶۱ قانون حمایت از تولید برق تجدیدپذیر، زمینهای مناسب برای جذب سرمایهگذاری و گسترش پروژههای مرتبط با انرژیهای نو فراهم کرده و نقش مهمی در تقویت امنیت اقتصادی تولیدکنندگان ایفا میکند.
اهمیت و مزایای ماده 61 برای توسعه انرژیهای تجدیدپذیر
- ایجاد بستر قانونی پایدار: این ماده یکی از محورهای اصلی قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی است و چارچوبی مشخص برای توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر فراهم میکند.
- تضمین خرید بلندمدت: دولت یا نهادهای مسئول متعهد میشوند برق تولیدی نیروگاههای خورشیدی، بادی، زیستتوده و سایر منابع پاک را به مدت ۲۰ سال خریداری کنند.
- کاهش ریسک سرمایهگذاری: با وجود قراردادهای تضمینی، سرمایهگذاران از بازگشت سرمایه مطمئن میشوند و ریسکهای اقتصادی کاهش مییابد.
- حمایت از بخش خصوصی: ماده ۶۱ انگیزهای قوی برای ورود بخش خصوصی به پروژههای انرژیهای نو ایجاد کرده و توسعه نیروگاههای کوچک و بزرگ را تسهیل میکند.
- همسویی با اهداف ملی: این ماده در راستای کاهش فشار بر منابع فسیلی، حفظ محیط زیست و افزایش بهرهوری انرژی در بخشهای مختلف اقتصادی و اجتماعی تدوین شده است.
انواع مدلهای احداث نیروگاه خورشیدی براساس ماده 61 (خرید تضمینی برق تجدیدپذیر)
سرمایهگذاران میتوانند برای احداث نیروگاه خورشیدی طبق ماده 61 اصلاح الگوی مصرف به یکی از روشهای زیر اقدام نمایند:
- احداث نیروگاه محدود به انشعاب برق (پشت بامی)
وزارت نیرو به منظور ترغیب شهروندان به سرمایهگذاری در احداث نیروگاههای کوچکمقیاس و پشتبامی، طرح خرید تضمینی برق تجدیدپذیر را برای مشترکان خانگی و تجاری راهاندازی کرده است. بر اساس ماده ۶۱ قانون اصلاح الگوی مصرف، این مشترکان میتوانند با نصب نیروگاههای خورشیدی انشعابی و انعقاد قرارداد ۲۰ ساله، برق تولیدی خود را به شبکه سراسری عرضه کرده و از این طریق به درآمدی پایدار دست یابند. این اقدام علاوه بر تأمین انرژی پاک و پایدار، فرصت مناسبی برای کسب درآمد از منابع تجدیدپذیر فراهم میآورد.
در چارچوب این طرح، مشترکان خانگی و تجاری امکان دارند تا سقف دو برابر ظرفیت انشعاب خود، درخواست احداث نیروگاه خورشیدی ارائه دهند و سامانههای خورشیدی را بر روی پشتبام منازل یا واحدهای تجاری نصب کنند. برای تضمین کیفیت و ایمنی پروژهها، نصب این نیروگاهها باید توسط پیمانکاران معتبر و مورد تأیید سازمان ساتبا انجام گیرد. بهرهگیری از این فرصت نه تنها موجب استفاده از انرژی پاک میشود، بلکه کاهش هزینههای انرژی و افزایش ارزش ملک را نیز به همراه دارد.
شرایط قرارداد احداث نیروگاه خورشیدی انشعابی یا پشت بامی:
- خرید تضمینی برق تجدیدپذیر به مدت 20 سال؛
- نرخ پایه خرید تضمینی هرساله توسط وزیر نیرو ابلاغ میشود؛
- تعدیل نرخ پایه قرارداد از تاریخ بهرهبرداری؛
- ضریب اصلاحی 60درصدی نرخ خرید در ابتدای سال هشتم، دوازدهم و شانزدهم؛
- احداث نیروگاه خورشیدی در زمین شخصی و یا شهرک صنعتی :
متقاضیان حقیقی و حقوقی که دارای زمین شخصی یا زمین در شهرکهای صنعتی هستند، بر اساس آییننامه اجرایی ماده ۶۱ قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی (مصوب هیئت وزیران به شماره ۱۵۳۴۴۰/ت۵۲۳۷۵هـ مورخ ۱۴ بهمن ۱۳۹۴)، میتوانند نسبت به احداث نیروگاههای خورشیدی با ظرفیتی حداکثر سه مگاوات اقدام کنند. این امکان فرصت ارزشمندی برای سرمایهگذاران فراهم میآورد تا با بهرهگیری از منابع انرژی تجدیدپذیر، به تولید برق پایدار و مقرونبهصرفه بپردازند.
مدت قرارداد خرید تضمینی برق برای این نیروگاهها بیست سال تعیین شده است و نرخ خرید نیز با اعمال تعدیلهای لازم در طول دوره قرارداد بهروزرسانی میشود. چنین سازوکاری به سرمایهگذاران اطمینان میدهد که ضمن بهرهبرداری اقتصادی از تولید برق، در مسیر توسعه پایدار و گسترش استفاده از انرژیهای پاک نیز نقشآفرینی خواهند کرد.
شرایط قرارداد احداث نیروگاه خورشیدی در زمین شخصی یا شهرک های صنعتی:
- خرید تضمینی برق تجدیدپذیر به مدت 20 سال؛
- نرخ پایه خرید تضمینی هرساله توسط وزیر نیرو ابلاغ میشود؛
- تعدیل نرخ پایه قرارداد از تاریخ بهرهبرداری؛
- حداکثر ظرفیت نیروگاه خورشیدی برای زمین شخصی دارای انشعاب، معادل دوبرابر ظرفیت انشعاب (تا سقف 200 کیلووات) و برای زمینهای بدون انشعاب تا سقف 3 مگاوات است؛
ضوابط خرید تضمینی برق تجدیدپذیر
- مدت قرارداد20 ساله
- نرخ پایه: نرخ خرید تضمینی بلند مدت برق به ازای هرکیلوواتساعت در زمان انعقاد قرار دادهای خرید تضمینی از نیروگاه غیر دولتی.
- زمان شروع قرارداد: از زمان تاریخ شروع بهرهبرداری تجاری ، ضریب تعدیل به قرارداد تعلق خواهد گرفت و پیش از بهرهبرداری صرفا نرخ خرید انرژی الکتریکی خالص تعلق خواهد گرفت.
- اعمال ضریب اصلاحی: نرخ خرید انرژی تولیدی نیروگاه خورشیدی در ابتدای سال هشتم ،دوازدهم و شانزدهم قرارداد مشمول اعمال ضریب دوره به میزان 60 درصد در هرسال می باشد.
- اعمال ضریب تعدیل : متناسب با رشد ارز و تورم بر اساس فرمول ماده 3 آئین نامه اجرایی ماده 61 قانون اصلاح الگوی مصرف که این عدد ، عددی بین 0.15 تا 0.3 خواهد بود.
جمع بندی:
ماده ۶۱ قانون اصلاح الگوی مصرف به وزارت نیرو اختیار میدهد تا در راستای حمایت از منابع انرژی تجدیدپذیر، از جمله انرژی خورشیدی، بادی و زیستتوده، قراردادهای بلندمدت خرید تضمینی برق با تولیدکنندگان غیردولتی منعقد کند. این قانون با تعیین نرخ و شرایط خرید، زمینهای مطمئن برای سرمایهگذاران فراهم میآورد و ریسکهای اقتصادی را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد.
از مهمترین مزایای این قانون میتوان به تضمین قیمت خرید برق، طولانی بودن دوره قرارداد و ایجاد انگیزه برای سرمایهگذاری در احداث نیروگاههای تجدیدپذیر اشاره کرد. بر اساس این ماده، سرمایهگذاران قادر خواهند بود نیروگاههای خورشیدی خود را در زمینهای شخصی، شهرکهای صنعتی یا تخصصی احداث کرده و به مدت بیست سال از مزایای خرید تضمینی برق بهرهمند شوند.
این رویکرد نه تنها به رشد و توسعه صنعت انرژیهای تجدیدپذیر کمک میکند، بلکه نقش مهمی در حفاظت از محیطزیست و تحقق اهداف توسعه پایدار ایفا خواهد کرد.
دیدگاهتان را بنویسید